Polscy uczniowie w czołówce Europy. Wyniki badania PISA 2025
Instytut Badań Edukacyjnych opublikował Polski raport z międzynarodowego badania PISA 2025, w którym wzięło udział ponad 760 tysięcy uczniów z 91 krajów i regionów, w tym 7103 piętnastolatków z Polski. Wyniki pokazują, że polscy uczniowie utrzymują wysoką pozycję w Europie, plasując się znacznie powyżej średniej dla krajów Unii Europejskiej oraz OECD we wszystkich głównych dziedzinach. Choć na świecie widoczny jest globalny kryzys i ogólna tendencja spadkowa w edukacji, w Polsce udało się wyhamować te negatywne trendy, a rezultaty są zbliżone do uzyskanych w 2022 roku.
Stabilne wyniki w naukach podstawowych i sukces w świecie cyfrowym
W zakresie rozumowania w naukach przyrodniczych, które było główną dziedziną tej edycji, polscy uczniowie zdobyli średnio 495 punktów, wyprzedzając średnią unijną (476 punktów) oraz OECD (482 punkty). W UE istotnie lepsze wyniki uzyskali jedynie uczniowie z Estonii i Finlandii. W umiejętnościach matematycznych Polacy osiągnęli 484 punkty, a w rozumieniu czytanego tekstu 482 punkty, co również plasuje ich w ścisłej czołówce europejskiej.
Nowością w PISA 2025 była innowacyjna dziedzina „Uczenie się w cyfrowym świecie”, badająca umiejętność samodzielnego rozwiązywania problemów za pomocą narzędzi informatycznych. W tym obszarze polscy piętnastolatkowie uzyskali wysoki wynik 507 punktów, wyraźnie przewyższając średnią UE (492) i OECD (500). Co ciekawe, polscy nastolatkowie chętnie korzystają z nowoczesnych technologii do nauki – aż 55% z nich zadeklarowało, że wspomaga się chatbotami opartymi na sztucznej inteligencji (AI) co najmniej raz w tygodniu.
Różnice płciowe, typy szkół i wyzwanie cyfrowego rozproszenia
Badanie PISA 2025 ujawniło wyraźne różnice w osiągnięciach w zależności od płci oraz rodzaju placówki. W matematyce po raz pierwszy w Polsce odnotowano przewagę chłopców, którzy uzyskali wynik o 13 punktów wyższy niż dziewczęta. Z kolei w rozumieniu tekstu tradycyjnie lepsze okazały się dziewczęta, wyprzedzając chłopców aż o 37 punktów. Najwyższe wyniki w kraju osiągają uczniowie liceów ogólnokształcących, natomiast najniższe uczniowie branżowych szkół I stopnia, gdzie odsetek osób z niewystarczającymi umiejętnościami matematycznymi sięga aż 71%.
Poważnym problemem w polskich placówkach pozostaje jednak kwestia rozproszenia technologicznego. Aż 75% uczniów deklaruje, że urządzenia cyfrowe odciągają ich uwagę na lekcjach, a 62% odczuwa silną potrzebę bycia online i odpowiadania na wiadomości w trakcie zajęć. Analizy jednoznacznie potwierdziły, że częsty przymus ciągłego bycia online negatywnie odbija się na wynikach w nauce.
Dobrostan psychiczny i relacja ze szkołą do poprawy
Największym wyzwaniem polskiego systemu edukacji bez wątpienia pozostaje dobrostan psychiczny nastolatków oraz ich stosunek do samej instytucji szkoły. Polscy piętnastolatkowie deklarują bardzo niski poziom zadowolenia z życia oraz słabe poczucie przynależności do szkoły na tle rówieśników z innych państw. Mimo że wskaźniki te nieznacznie poprawiły się w stosunku do PISA 2022, młodzież w Polsce wykazuje krytyczne podejście do edukacji – aż 63% z nich uważa, że szkoła słabo przygotowała ich do dorosłego życia, a 38% twierdzi wręcz, że okazała się ona stratą czasu. Problemem jest również wysoka absencja i spóźnienia; 31% badanych uczniów opuściło co najmniej jeden dzień nauki w ciągu dwóch tygodni poprzedzających badanie.
Minister Edukacji Barbara Nowacka podkreśliła, że zebrane dane są kluczowe dla odpowiedzialnego planowania zmian w oświacie i zostały bezpośrednio uwzględnione przy projektowaniu nowej reformy strukturalnej o nazwie „Kompas Jutra”.
Źródła:
- Ministerstwo Edukacji Narodowej / Instytut Badań Edukacyjnych, Wyniki polskiego raportu badania PISA 2025 (gov.pl), publikacja z dnia 08.09.2026 r.: https://www.gov.pl/web/edukacja/wyniki-polskiego-raportu-badania-pisa-2025
